RESSELIELLA OCULIPERDA (RÜBSAAMEN, 1893) (DIPTERA, CECIDOMYIIDAE) БҮРШІК ГАЛЛИЦАСЫ – ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕМІС ДАҚЫЛДАРЫНЫҢ БАКТЕРИЯЛЫҚ КҮЙІК ҚОЗДЫРҒЫШЫНЫҢ ЖАҢА ТАСЫМАЛДАУШЫСЫ
DOI:
https://doi.org/10.53729/MV-AS.2023.04.10Кілт сөздер:
Resseliella oculiperda, Erwinia amylovora, инфекцияны тасымалдаушыАңдатпа
Көптеген жеміс дақылдарының зиянкестері Resseliella oculiperda Қазақстандағы Erwinia amylovora қоздырғышының жаңа тасымалдаушысы болып табылады. Бұл, әртүрлі уақытта, 2 шаруа қожалығындағы Апорт сортының алма ағаштарынан жиналған оның дернәсілдері мен пупарийлерін ПТР-талдау арқылы расталды. R. oculiperda көмегімен инфекцияның таралуы бірнеше жолмен жүруі мүмкін: 1) ауру жұқтырған ағаштардың бұтақтарында дамыған галлицалардың дернәсілдері, оның қуыршақтан шыққаннан кейін имаго құрттары қоздырғыш спораларын өзімен бірге басқа өсімдіктерге тасымалдай алады; 2) аналықтары ағаш бұтақтарына жұмыртқа салған кезде (аналықтары жұмыртқаларын діңге қабықтың, өскіндер мен бұтақтардың, бүршіктер мен көздердің жаңа механикалық зақымданған жерлеріне (жаралар, жарықтар және сызаттар) салады); 3) галлица дернәсілдерінің қоректену кезінде жолдар жасағанда, яғни инфекция желмен, жаңбырмен және дернәсілдердің өту жолдарына енетін басқа да жәндіктермен бірге пайда болған зақымдануларға енуі мүмкін; 4) бактериялардың ластанған топырақтан галлица дернәсілдерімен енуі. Қазақстанда бүршік галлицасының санымен күресу әдістері әлі де пысықталмаған және қазіргі уақытта республика аумағында кездесетін зиянкестердің нақты таралуы белгісіз. R. oculiperda жеміс дақылдарының бактериялық күйік сияқты қауіпті карантиндік аурудың тасымалдаушысы болғандықтан, алдағы уақытта бұл ақпаратты нақтылау қажет.
ПТР талдауы арқылы жүргізілген жұмыстардың нәтижелері бойынша микробиологиялық зерттеулерде бүршіктенген өт қабының R. oculiperda дернәсілдері мен пупарияларының барлық сынамаларында Erwinia. amylovora ДНҚ табылғаны анықталды, жетіспейтін ақпаратты нақтылау үшін осы бағытта қосымша зерттеулер қажет.